Финно-угор рӯтанув ёхталасыт
Тынакт Ханты-Мансийск ӯст Марий Эл мныл Горномарийский драматический театр мӯйлыс. Ты мхум Козьмодемьянск ӯсныл ёхталасыт, тот 19 стыра свит лумхлас лы. Таи пӯмыщ, тн та театранылт сыре-сыр спектаклит рущ ос горномарийский лтӈыл сунсуӈкве врмгыт.
Ань ты театр «Большие гастроли» нампа программа хосыт потыртахтым тыг ёхталасыт. Людмила Алексеевна Атласкина, Горномарийский театрыт пуӈктотнэ н, тыг ялантан мгыс кит тл свсыр кӯщаитныл нтмил кинсыс. Тла лаль ёмщакв лаквтувес, ань сӯкыр тпос 11, 12 ос 13 хталытт тн мн ӯсувт хӯрум спектакляныл суссылтасыт.
выл спектакляныл нпак хаснэ хум Валентин Распутин «Прощание с Матёрой» потре щирыл лыс. йка Братская ГЭС ӯнттым порат мнь пвлыӈ мт лнэ мхум хумле саваласыт, ты урыл потыр хансыс. Марий Эл мт Горномарийский районт лнэ мхум 1970-1980 тлыт мнаныл с витн мараӈкве патвсыт, таимгыс тн колтглыл сысы ктвсыт, тват савалым мт мн та внтлысыт, туп акв матум н воритотыс ос юв ртхатас.
Тамле врмалит вылтыт режиссёр-н Ольга Лазаревна Искоскина тнки лупсаныл хольт спектакль вруӈкве номылматас ос мӯсхалыг щпитан мгыс мирн внэ режиссёр-хум Борис Манджиев ввыстэ. Ты спектакляныл артистат горномарийский лтӈыл потыртым суссылтасаныл, мхманув пальн магнэ хӯнтлын утыл майвсыт ос потрыт тн мгсыланыл Светлана Васканова толмащласанэ.
Тав ань нумн таи лвыс: «Мн «Прощание с Матёрой» спектаклюв нила ӯст суссылтаслӯв, ты Москва ляпат Лобня ос Сергиев Посад ӯсыгн, тувыл Чечня мт лум фестивальн ялсӯв. Ань нн палтын ёхтысӯв. Нн сускнт, артистанув таве сй тармыл мантым ёнггыт. Таимгыс мн ксыӈ мт-мт ӯсн ялантамувт тот кит-хӯрум тонна сй ёвтыгласӯв. Тувыл та ӯсн нтнэ ос рмыглан тлат мгыс тот та хультуптыянӯв. Тыт с кит тонна сй мнавн сценан пинуӈкве рмыглас.
Ам тыт артистат щнь лтӈувтыл лвнэ потрыт рущ лтӈыл толмащласанум. Мнавн критикыт тох лвгыт, нн толмащлан порат артистат юи-плт аквтох рӈхим ман лньщалтахтым турсуил ул лвн. Ам тн ёнгынныл порат таи ёрувлгум, тн нупланыл сунсым аквта щирыл лгалым толмащлыянум. Ёнгил суснэ ос хӯнтлын мхум лвгыт, ты сака ёмас, мн тот тлат тра пуссын ёмас торгамтыянӯв. Тувыл мн артистанув пс лупсат манос мйтыт лыглаттл врмалит мщтырыг ёнгияныл, нтнэ маснут нтгыт ос рнэ пормас ньщгыт».
Мт кит спектаклиг, акватэ «Похождение Чичикова, или «Мёртвые души» ос мтанэ «Муравьиная свадьба» сака пӯмщиг щпитавесг. Янгыщ «хсвой колыт пӯри ёнгын врмаляныл» ёнгил хосыт мн марий мхум лупсаныл вылтыт свнув вӈкве патсӯв. Тот садыт лнэ, тӯр ляпаныл ос врныл нглум хсвоит хӯрум свсыр марий мхум суссылтыяныл, тыи «горные», «луговые» ос «хтал нглын рныл» нампа марийцат. Ксыӈаныл тнки хурип щнэ маснутыл лсыт ос тнки рганыл, йӣкваныл суссылтасыт. Тн акван-юрщхатым матыр вргыт ке, сыре-сыр кантыт, пилыщмат пхан-лаквтыяныл.
Ань финно-угорский рӯт мхум пуссын акван-юрщхатым ос акван-нтхатым лаль вос лсыт. Мнь таквс тпос выл хталанылт «Хтал» нампа с-угорский театрув ань марий мхум лнэ мн мингыт. Тн тот хӯрум спектакляныл суссылтгыт, тыи «Лмвоит хотыл квлапасыт» мйт, ищхӣпыӈ ут ёт суссылтап «Родной земли напевы. Генезис» ос Николай Островский хансум «Гроза» потре щирыл. лупсав ос тланув сымн рнг вос лгыт.
Тамара Мерова



