Вәйт ӆор тыӆӑщ 3-7-мит хӑтӆӑтн Ёмвошн «Торум Маа» тӑхийн XXXI-мит пўш вән научно-практической мирхот вєрӑнтсы. Тӑм пўш хӑнтэт, вухаӆят па юрнӑт мой вєрӑт оӆӑӊӑн ясӑӊ тәсы па шўкщӑты, вєрӑнтты вєрӑт ӆэщӑтсыйт. 

Оӆӊӑӆн мирхота юх­тум ёх ещаӆт шуши мирӑт правайт вәньӆьты уполномо­ченной нє Люд­мила Алфёрова па Юг­ра мўвев культура де­пар­тамент хуща куль­турной политика тәты кәща ими Ульяна Кащеева вў­ща ясӊӑт путӑртсӑӊӑн. Ӆын лупсӑӊӑн, хуты Ас-угорс­кой мир йис вєрӑт ӆа­вӑӆман тӑйты щир мєт вуӆаӊа вәӆ, ӆәӆн еӆӆы вәӆты хуятӑт щит уша ат вєрсӑт па ат шиваӆӑсӑт. 

- Мєт м, хуты тӑм мирхот Югра мўвевн «Айӆат хоттєӆ ёх оӆа» нємтум тӑӆ пурайн ӆэщӑтсы. Кашӑӊ мир мой вєрӑт тӑйӆ. Муӆтыкєм щи­тӑт ихураспет, тәп кан щирӑт ищи вәӆӆӑт. Па м, хуты щимӑщ хӑннєхуятӑт вәӆӆӑт, мӑта хуятӑт тӑм вєр оӆӑӊӑн уша павӑтӆӑт па еӆӆы тәӆӑт, – лупӑс У. Кащеева. 
- Йис пурмӑсӑт шавиты «Торум Маа» тӑхийн рә­питты хуятӑт тӑм вәртыты вєр еӆӆы тәӆӑт. Ӆыв иха учёной ёх па вєртутӑӊ хуятӑт ӑкӑтcӑт. Музей пӑта вуӆаӊ вєра вәӆ, ӑнтә тәп йис пурмӑсӑт ӆавӑӆман па шавиман тӑйты, ӆыв кашӑӊ вєр тәса нух вантӆӑт, уша вєрӆӑт, нух хӑншӆӑт, мира ванӆтӑӆӑт па еӆӆы тәӆӑт, – путӑртӑс Л. Алфёрова.

Мирхот теоретической сессия эвӑӆт оӆӊитсы. Щӑта очной па заочной щирн наука щирн рәпитты хуятӑт мой па вәртєсты, вәртыты вєрӑт оӆӑӊӑн пу­тӑртсӑт. Хутыса округев арсыр мўвӑтн вәртыты вє­рӑт ӆэщӑтӆыйт, муй щирн Ямал мўвн щит вєрӑнтӆы. Муйсӑр пурмӑсӑт щит пӑта нємасыя вәӆӆӑт. Иса тӑм мирхотн щи оӆӑӊӑн 15 арат путӑр ӆўӊӑтсы. 
Мєт вуӆаӊ путрăт мир­хот оӆӊитты пурайн ӆў­ӊӑтсыйт, щит историчес­кой наукайт кандидат нєӊӑт: Ас-угорской институтн ис­тория, археология па эт­нография тӑхийн ве­дущий научной сотрудника вәӆ­ты нє Светлана Попова, Югорской государствен­ной университет доцент ими Татьяна Молданова, Ямал мўв эвӑӆт юхтум Рос­сия художникӑт тӑхия ӆуӊ­ты ими Надежда Талигина. 

С.А. Попова увӑс вухаӆят вәртӑщты вєр оӆӑӊӑн путӑртӑс. Т.А. Молданова эвӑӆт уша вєрсўв, хутыса хӑнты эвет єнмӑӆсыйт па хот тӑйты вәнӆтӑсыйт. Н.М. Талигина ным Ас хӑнтэт мой вєр оӆӑӊӑн ясӑӊ тәс. 
Еӆӆы па Любовь Каш­ла­това, Римма Потпот па Светлана Дядюн йис путрӑт па моньщӑт оӆӑӊӑн путӑртсӑт, хута вәртыты вєрӑт хӑншман вәӆӆӑт. Щи путрӑт эвӑӆт ма кӑӆ, хутыса йис вўш эвӑӆт тӑм вєр тәсы.
«Торум Маа» музейн рәпитты хӑннєхуятӑт экс­педицияйт эвӑӆт тўвум мой пурмӑсӑт па щӑта уша вєрум вәртыты вєрӑт оӆӑӊӑн путӑртсӑт. Музей кәща нє Елена Федотова ай тәс, хутыса сыры оӆӑтн Тәрум ӆор вошн юрн мир мой вєр ӆэщӑтыйӆсӑт. Ямал мўв хуятӑт путӑртсӑт, муй щирн тӑм йисн юрн па увӑс хӑнтэт мой вєрӑт пориӆӑӆӑт.
Кимит хӑтӆӑн мирхота юхтум хӑннєхуятӑт «Торум Маа» рєпа мӑнсӑт, щӑ­та ӆыв пӑтэӆа вәнӆтӑты хӑрӑт ӆэщӑтсыйт. Ӆыв мой вєр пӑта мосты пурмӑсӑт вєрсӑт. Иса нивӆ щимӑщ тӑхи рәпитӑс. Касум вош хәйӊӑн Юрий Тарлин па Николай Тасьманов мой әхӑӆ вєрсӑӊӑн. 

- Әхӑӆ вєрты вєр – щит хўв вєр. Оӆӊӑӆн мосты х вәйтты мосӆ. Щи вєра сўмӑт, хәӆ, вәнши хӑт мосӆӑт. Ма муӆтыкєм вән­ши па сўмӑт хӊӑн вўй­ӆяӆум. Вәнши ӆоньщ хўват ма хӑтӆ. Ӛхӑт мой әхӑӆ мӑнум айӆат хотӑӊ ёх ху­щи хӑщӆ. Ӆын мӑӊ­хӑт­ӆӑт пурайн тӑм әхӑӆн ӊх­ӆӑ­ӊӑн па ӑӆ хӑтӆӑт пурайн, – путӑртӑс Ю. Тар­лин.

Әхӑӆ вєрты – щит и вєр, па щит хурамтӑты мосӆ. Щи вєра Ольга Тарлина па Екатерина Иночкина юхтум нєӊӑт вәнӆтӑсӊӑн. Вячеслав Кондин меньнє пӑта ай пӑсан вєрӑс.  На­талья Албина (вухаӆь нє) па Таисья Пяк (вәнт юрнӑт эвӑӆт) мой вєр пӑта пурмӑсӑт ёнтты вәнӆтӑсӊӑн. 

- Ма тыв, моясты ёх пурмӑсӑт ёнтты хӑра, Тўкъякӑӊ кәрт эвӑӆт юх­тыйӆсум. Ма нәмӑстємн, тӑмӑщ ёнтӑсты хӑр – щит м вєр.Тӑмӑщ вєр – мєт мосты вєр. Мўӊ интӑм ветъяӊ тӑӆа йисўв, моясты вєрӑт юрємӑты питсӑӆўв. Ма нәмӑстємн, мўӊ киньщева айшӑк няврємӑт щи вєр ӑн па вәӆэӆ. Тӑмӑщ хӑрӑта ар кәртӑӊ мир няврємӆаӆ, эвиӆаӆ, меньӆаӆ пиӆа юхтыйӆӆӑт. Мўӊ ай нєӊӑт ёнтӑсты вәнӆтӑӆўв, муй вўрн мой пурмӑсӑт ёнтты мосӆ, йис вєрӑт уша вєрӆўв. Мўӊ вәнӆтӑтыйн вўӆы суккеӆ ёнтсўв. Ма щатьщащєм хўватн рәт нєӊєм, Антонина Ни­ко­лаевна Никонова, Кышик кәрт Мосум мўв эвӑӆт вәнӆтӑты нєӊа вәс. Вән хӑннєхә эвӑӆт хәӆӑнтты па вәнӆтыйӆты мєт әмӑщ вєр, – путӑртӑс Тўкьякӑӊ кәрт эвӑӆт юхтыӆум нє Надежда Гришкина.

Валентина Тарлина Ка­сум мўв эвӑӆт тыв юх­ты­ӆӑс. Ӆўв тӑмӑщ мир­хотн кимит пўш вәс. Ӆўв лупӑс:
- Оӆӑӊмит пурайн мўӊ меньнє мой ухшам ёнтсўв па итәх имет хӑшап ёнтсӑт. Тӑм пўш па мўӊ юрн тўт­щаачӊ хир ёнтсўв. Итәх имет па айӆат нєӊӑт мой әхӆа нюки па нәй эвӑӆт лаӊкупӊӑн ёнтсӑт. Мўӊ па Таисья Аутовна Пяк имийн тўтщаӊ хир ёнтты вәнӆтӑсыюв. Ӆўв иса м­сыева мўӊева путӑртӑс, муй щирн пўнӑӊ сух пунты мосӆ, муй щирн ёнтты, хута нәй пунты, хута нюки. Тӑмӑщ тўтщаӊ хирӑтн имет ёнтӑсты пурмӑсӆаӆ тӑйӆӑӆаӆ. 

Тӑм мирхотн Ёмвош этнокультурно-образо­вательной тӑхийн рәпитты айӆат нєӊӊӑн Светлана Новьюхова па Татьяна Анд­рейцева вәсӊӑн. Ӆын ищи путӑртсӑӊӑн, муй ӆын тӑм вәнӆтупсыйн вєрсӑӊӑн.

- Ма тўтщаӊ хир ёнтты вәнӆтыйӆсум. Таисья Аутовна мўӊев щи вєра вәнӆтӑс. Мӑнєма тӑм вєр шєӊк сӑма хойс. Мўӊева тўӊщирӑӊа путӑртсы па ванӆтӑсы, муй щирн пўнӑӊ сух ӆэщӑтты мосӆ. Мўӊ щи вєра вәнӆтыйӆсўв. Ма нәмӑсӆум, тӑм вәнӆтӑты хӑр мӑнєма унтас тәӆ, ӛхӑт мўӊ няврємӑт тӑм вєра вәнӆтӑты питӆўв, – лупӑс Светлана Новьюхова.

Няврємӑт вәнӆтӑты эт­нокультурно-образова­тель­ной тӑхийн кәща ӆӑӊкӑр нєӊа рәпитты нє Татьяна Андрейцева ищи тӑм мирхотн вәс. Ӆўв путӑртӑс:

- Ма тӑм мирхота вәнӆ­тыйӆты юхтыйӆсум. Оӆӑӊ хӑтӆ учёной па вєр­тутӑӊ хуятӑт мирхота ӑк­тӑщийӆсӑт, хута мой вєр оӆӑӊӑн путӑртсы. Щӑӆта па нӆ хӑтӆ мӑр мўӊ мой пурмӑсӑт вєрты вәнӆтыйӆсўв. Мўӊ мой әх­ӆа нюкеӊ лаӊкуп ёнтты вәнӆтыйӆсўв. Оӆӊӑӆн мўӊ вўӆы пунӑӊ сух ӆэщӑтты вәнӆтӑсыюв, щит шєӊк ӆавӑрт вєр.

Югорской государст­венной университетн Увӑс мир тӑхи кәща нєӊа вәӆты нє Юлия Табулаева ищи мой лаӊкуп ёнтты вәнӆтыӆӑс. Тӑм вєр оӆӑӊӑн ӆўв щиты лупӑс:

- «Торум Маа» музейн вєрты мирхотӑтн ма ар пўш вәсум. Тӑм оӆ мой вєрӑт оӆӑӊӑн уша вєр­сум. Мӑнєма тӑм вєр шєӊк мәстӑс. Ма пўнӑӊ сух эвӑӆт лаӊкуп вєрты вәнӆ­тыйӆсум. Тӑм ӆавӑрт рә­пата, вўӆы сух мсыева ӆэщӑтты мосӆ, ӆәӆн лєпта ат йис. Мўӊева Елена Се­мёновна Молданова па Екатерина Михайловна Иночкина имєӊӑн тәса нётсӑӊӑн. Ӆын эвӑӆтана ма ар мосты вєр оӆӑӊӑн уша вєрсум. Вәнӆтыйӆты няврємӑта тӑм вєр оӆӑӊӑн ищи путӑртты питӆум.

Щи тумпи тӑм вән мир­хотн кӑт ванӆтупсы ӆэ­щӑтсы. И ванӆтупсыйн «Торум Маа» тӑхийн вє­рӑнтум мой вєрӑт оӆӑ­ӊӑн ясӑӊ мӑнӑс. Кимит ванӆтупсыйн Ямал мўв эвӑӆт юхтум вєртутӑӊ хә Владислав Ильич Кель­чин вєрум пурмӑсӑт ванӆ­тӑсыйт. 
Юхи хӑщум хӑтӆӑн, хән вән вәнӆтӑты хӑр етшӑс, мирхота юхтыӆум хуятӑт вєрум пурмӑсӆаӆ ванӆтӑсыйт. Ӆывеӆ вәнӆ­тум имет ишӑк нєпекӑтн мойӆӑсыйт па вәнӆтыӆум хӑннєхуятӑт нємасыя нє­пекӑтн мӑсыйт.

Путӑр хӑншӑс: 
Надежда Вах