Шуши мирев культура - Культура обско-угорских народов

Югра мўвева рўтьщӑты ӊхты мєт әмӑщ, тӑта шєӊк хурамӑӊ тәрум, ӆӑщкам мўвӑт-автӑт, вўтӑӊ юханӑт. Хурамӑӊ йис тӑхет тӑта ӆавӑӆман тӑйӆыйт. Тӑм ванӑн мўӊ мўвев Москва хон вошн вәӆты мира ванӆтӑсы. 

Пўпи якты хот – щит пўпия пойкщӑты вєр. Йисн щимӑщ вєр арсыр  вәнтӑӊ мўвӑтн вәс, мӑта тӑхийн пўпиет вәсӑт, щит Евразия па Увӑс Америка мўвӑтн. Хӑнтэт па вухаӆь ёх пўпи якты хот – щит ар хӑтӆ мӑр мӑнты пўпия пойкщӑты вєр. Йис щирн, хән пўпиен хот хӑннєхәйн вәйтӆа, щи хӑтӆ эвӑӆт сыр-сыр пойкщӑты вєрӑт нумӑсн тӑйты мосӆ па йис щира, ушӑӊ щира щи вой вухӑӆтӑты мосӆ.

Советской власть вәӆ­ман тӑмӑщ йис вєрӑт вєрты ӑн рӑхӑс. Нәмӑӆта ӆәӊха-каӆта пойкщӑты ӑн рӑхӑс.

Хәӆмит пўш Нуви сӑӊхум вошн шуши мирӑт ариты-якты ёх «Увӑс мўв тәрум тўт» нємпи фестивальн ӑктӑщсӑт. Щит Нуви сӑӊхум район 34 оӆа вум пурайн ӆэщӑтман вәс. Мўӊ увӑс вошиева Россия арсыр мўвӑт эвӑӆт ариты-якты ёх ӑктӑщсӑт, хуйтат рәт миреӆ йис вәӆупсы еӆӆы тәӆӑт.

Нуви сӑӊхум мўв пиӆа сєма питум хӑтӆэӆ постӑсўв

Тӑмхӑтӆ мўӊ хәӆмит юнтты вєр хӑншсўв. Оӆӑӊмит па кимит юнтты вєр 16-17 номерӊӑн хущи вантаты.

1. Юхи хӑщум няврєм похла уӆты хӑт ёша вўӆӆэ па нух ёвӑӆмӑӆӆэ.

2. Иӆ питум хӑт әхтыйн вўӆы хот хәӆум х эвӑӆт омӑсӆы.

Ветхущъяӊ оӆ юхӆы, щит лыпӑт хойты тыӑщ оӆӑӊмит хӑтӑн Ёмвошн ай няврємӑт увӑс мир культурая, рәт ясңӑта вәнтӑты щира нємасыя «ыӑң союм» (ин ДЭКОЦ тӑхия аӆьщаӆы) нємпи тӑхи пўншсы. 

Тӑм мосты вәнӆтӑты тӑхи мўӊева вєра мосӑс. Вантэ, «Ӆыӆӑӊ союмн» вет оӆ ӆуват вўш эвӑӆт пушхӑт 18 оӆ вәнты айӆат эвет-пухӑт шуши мир арӑта, якӑта, ущхўӆь утӑта, увӑс нарӑсты юхӑтн юнтты вєра, арсыр хура­мӑт вєрты щирӑта, оӆюпн хўрӑт хӑншты вєрӑта па иса Ас-угорской культурая вәнӆтӑӆы. 

Ёмвошн лыпӑт хой­ты тыӆӑщн 17-мит хӑт­ӆӑн округ мир творчества хотн як­ты-ариты мир пӑта йиӆуп арӑӊ-моньщӑӊ оӆ пўншса. 

Мєт оӆӑӊ м вўща ясӑӊ Югра мўв куль­тура Департамент хуща рәпитты ӆӑӊкӑр хә В. Фри­зен вўс. Ӆўв ар м ясӑӊ юх­тум ёх пєӆа, якты-ари­ты мир пєӆа путӑртӑс: 

Ёмвошн вәӆты «Торум Маа» нємуп музей тӑм оӆ 35 оӆа йиӆ. Тӑм мӑӊхӑтӆ еӆпийн, лыпӑт хойты тыӆӑщн 16-мит хӑтӆӑн музей хуща «несубботник» нємуп хӑтӆ вєрӑнтса. 

Тӑм хӑтӆ вохсайт ка­шӑӊ кашащты хӑн­нєхәйт па мєт ӆавӑӆсайт щи ёх, мӑта хуятӑт лупты пӑкӆӑт: «Ма «Торум Маа» музей вєрӑнтсум». 
Музей сайтӑн хӑншман вәӆ: «Щимӑщ ясӑӊ араӆ пєлӑк ёх лупты пӑкӆӑт, арсыр вошн вәӆты ёх. Тӑм тӑхи вєра ар мир ӛрн музея йис!»

Тӑм няниет вєрты пӑта мосӆ: 50 грамм дрожжи, хәӆум пушӑх, хәт вән нялы саккар, и ай нялы суӆ, и литра па и ӑстакан нуви ӆант, и пачка маргарин.

Мєт сыры нянь шўм омӑсты мосӆ. И ӑстакан лоньщи йиӊка 50 грамм дрожжи рўвӑтты. Щӑӆта хәӆум вән нялы саккар па кӑт вән нялы ӆант пунты па ха рўвӑтты. Хошум тӑхия омӑсты, нянь шўм нух ат єӆмӑӆ.

Тӑм юнтӑн аршӑк няврєм вєритӑӆ юнтты. х пайн и х хӑщӆ па щит пиӆа еӆӆы юнтты мосӆ. Оӆăӊ юнт 16 номерн вантаты.
 

1. Хӑщум и хие ёш ӆаӊӆа пун­ты па нухӆы вущкӑты. 

2. Щи пийн вән па шӑшийӆты паӊӊӑн кўтн катӑӆты па щив тӑӊӑрты. 

Вәйт ӆор тыӆӑщн ма Ямал мўва Шу­рыш­карской района Хӑнты-Муши кәрта ӊхсум. Щӑта вєртутӑӊ ёх пӑта мӑӊхӑтӆ вєрӑнтсы. Ӆыв ӆапӑт мӑр арсыр әмӑщ вє­рӑт па пурмӑсӑт ванӆтӑсӑт па йиӆуп щи­рӑта вәнӆтыйӆсӑт. Иса мӑӊхӑтӆа Ямал мўв Пуӆӊавӑт вош, Ов­кәрт, Муши, Ӆорвош кәртӑт эвӑӆт мир юхтыйӆсӑт.