Тӑм ванӑн Ваньщавӑт кәрт культура хота юхтум хӑннєхуятӑт Артём Гришкин хәйн хәнты вєрум нарӑс х сый хәӆӑнтсӑт. 26 оӆ мӑнӑс щи вўш эвӑӆт, хән тӑта тӑм нарӑс хӑӊ сый сащӑс. Тӑмхӑтӆ тӑта ӆўв нарӑс хӑӆн йиӆпа єнмум айӆат ёх юнтсӑт. Тӑм вєр «Сўмӑтнюӆ» хоттєӆ ёх община тӑхи хуятӑт унтасн тывӑс. Ӆыв 2025-мит оӆн Югра мўв кәща хә грант вухӑт ёша хоӆумсӑт. Оӆ мӑнум пийн тӑм вєр унтасн Нуви сӑӊхум район ӆуваттыйн вәӆты мир А.Г. Гришкин оӆӑӊӑн уша вєрсӑт па ӆўв вєрум нарӑс хӆ сый хәӆӑнтсӑт. 

Артём Григорьевич Гриш­кин 1931-мит оӆн Тўкъя­кӑӊ кәртӑн сєма питӑс. Ӆўв ай пура вўш эвӑӆт хәӆӑнтӑс, муй щирн ащеӆ нарӑс хн юнтӑс па щи сыйт нумсӑӆн хӑщсӑт. Артём Григорьевич хӑнты ар сувӑт сӑм вўшн тӑйсӑӆэ. Ӆўв хәнты нарӑс хн юнтман Сўмӑтвош район тӑӆаӊтєӆн ӊхсӑӆэ. Ӆўв юнтты щирӆ Москва, Новосибирск вош па Эс­тония мўв эвӑӆт юхты­ӆум хӑннєхуятӑтн хәӆӑнт­са. 

1962-мит оӆн Артём Григорьевич Ваньщавӑт кәрта рәпитты китсы. Щӑта ӆўв карты пурмӑсӑт пиӆа рәпитӑс, кузнец хәя вәс.
Ӆўв вәӆупсэӆ кєн ӑнтәм вәс, ай пурайн ӑӊкиӆы-ащиӆы хӑщӑс, ӛхӑт хотӑӊ ёхӆаӆ: имеӆ, вән пухӆ, эвеӆ шависӑӆэ. Нарӑс хӑӆ хущи щимӑщ шәк ясӊӑт хӑншман вәсӑт: «Прости, если отзвук рыдания ус­лышишь в песне моей. Если б народу родному мне долг уплатить уда­лось. Тогда бы я запел по-другому, запел бы без боли и слез».

1954-мит оӆ вўш эвӑӆт ӆўв нарӑс хн юнтты вєрӆ иса вуӆысӑӆэ. 1979-мит оӆн Ваньщавӑт кәрта культура хотн рәпитты пӑта Маргарита Рябова юхтӑс. Ӆўв уша вєрсӑӆэ, хуты Артём Григорьевич нарӑс хн тәса юнтты хошӆ. Ӆўв хущеӆа мӑнӑс па щи вєр оӆӑӊӑн иньщӑсты питсӑ­ӆэ. Щӑӆта вохты питсӑӆэ, ӆәӆн нарӑс х ат вєрӑс па етнхотн щитн ат юнтӑс. Ики еша вәс кашащӑс па вўӆы муй па кўрӑӊ вой ӆон кӑншты партӑс. 

Кәртӑн щимӑщ ӆон ӑнтәм вәс. Артём Гришкин вет хӑтӆ мӑр хәӆ х эвӑӆт нарӑс х вєрӑс па щив карты ӆонӑт таӆӑс. Ӆапӑт хӑтӆ мӑр айӆтыева юӆн юн­тӑс па щӑӆта йиӆуп кўлуп пўншты пурайн етнхотн юнтты питӑс. Щи пийн па Сўмӑтвошн вән районной мӑӊхӑтӆ пурайн юнтӑс па еӆӆы арсыр вошӑта, кәр­тӑта вәйтантупсэта па мӑӊ­хӑтӆӑта вохты питсы. 

2026-мит оӆн тӑм ики 95 тӑӆа ӆәӆн йис. Щит пӑта кӑт вән етнхот вєрӑнтсы. Вән кєр тыӆӑщ 24-мит хӑтӆӑн Ваньщавӑт кәртӑӊ мир «Ӆыӆӑӊ карты ӆон. Сӑмн хӑншум нарӑсты сый» етнхота ӑктӑщсӑт, хута ӆўв нарӑсты хӑӆн хӑншум ар сувӆаӆ юнтсыйт. А.Г. Гришкин вєрум нарӑсты хн Илларион Молда­нов пухие юнтӑс, ӆўв щи вєра Терентий Тарлинӑн вәнӆтӑсы. Щӑӆта кәртӑӊ мир ищи щир тӑйсӑт тӑм нарӑсты хн па тумранӑн еша юнтты. 

Ас нопӑтты тыӆӑщ 21-мит хӑтӆӑн Нуви сӑӊхум вошн Этнокультурной центр тӑхийн Артём Гриш­кин хурӑӊ ванӆтупсы пўншсы. Ас-угорской инс­титут филиал тӑхийн рә­питты айӆат эви Алек­сандра Тарлина «Шовăр сойм» арӑӊ сув юнтӑс. 
Щи пийн тӑм вєр ӆэ­щӑтум «Сўмӑтнюӆ» тӑхи ёх Нуви сӑӊхум район кәртӑт хўват ӊхсӑт. Сорум воша ӆыв хурӑӊ ванӆтупсы па етнхот пиӆа мӑнсӑт. Ём­вош «Хӑтӆ» нємпи теат­рӑн рә­питты нє Юлия Яркина щив юхтум мойӊ мир арсыр нарӑсты хӑтн юнтты вәнӆтӑс. 

Касум кәртӑн Ресурсной центр тӑхийн ӆыв Артём Гришкин вәӆупсы па вєрӑт оӆӑӊӑн путӑртсӑт, щӑӆта  вєртутӑӊ вәнӆтупсы ӆэ­щӑтсӑт. Щив ар айӆат ёх юхтыйӆсӑт, ӆывеӆа щи вєр сӑма рӑхӑс. 
Паштӑр ай кәртӑн хо­шум па хӑтӆӑӊ хӑтӆ вәс, щи пӑта кәртӑӊ хуятӑт пи­ӆа вәйтантупсы камн вєр­сы. Щи пийн хуӆыева кәртӑӊ мир па мойӊ хуятӑт єпӆӑӊ пӑсан вєрсӑт па шай яньщсӑт. 

Ваньщавӑт кәрта вәй­тантупсыя А.Г. Гришкин Алёна хиӆнєӊӑӆ па Дмит­рий мєт ай хиӆэӆ Тюмень вош эвӑӆт юхтыйӆсӑӊӑн. Мосӆ лупты, хуты Дмит­рий ай хиӆэӆн нарӑсты хӑӆ ма ӆэщӑтсы. Юлия Яркина «Тови хутӑӊ тўр сый», «Вўӆы пешие», «Куренька» арӑӊ сувӑт нарӑсты хн юнтӑс. 

Тӑм «Йис опращӆўв нарӑсты арӑӊ сувӑт» вєр – щит вєра мосты вєр. Щи унтасн мўӊ тӑм йис хуятӑт сыры вәӆум ёхӆўв пиӆа и нумӑсн, и вєрн вәӆӆўв. Хӑнты мирев йис ар сувӑт ӑн вәшӆӑт, ӆыӆӑ­ӊа вәӆӆӑт па мирн еӆӆы хәӆӑнтӆыйт. Тӑм вән па мосты вєр «Сўмӑтнюӆ» тӑ­хи хуятӑт па округ грант вухӑт унтасн тывӑс. Щи пӑта вән пәмащипа ясӑӊ лупты рӑхӆ. Тӑм вєр еӆӆы па ӆэщӑтӆы, щит вет йис арӑӊ сув тӑм йис щирн ӆэщӑтӆыйт па етнхотӑтн па мӑӊхӑтӆӑтн юнтты питӆыйт.

Валентина Ирган хăншум путăр 
хӑнты ясӑӊа тулмащтӑс: Надежда Вах